
| KÖY ENSTİTÜLERİ NEDEN KAPATILDI DAHA DOĞRUSU NİYE KAPATTIRILDI |
Sevgili dostlar,
Değerli canlar,
Bugünkü sohbetimiz;
Öğretmen yetiştiren Köy Enstitüleri…
Peki bu kadar gündemin içerisinden neden bu konuyu seçtim?
Neden seçtiğimi hemen söyleyeyim;
Bundan 67 yıl öncenin ’27 Ocak 1954′ tarihi Köy Enstitülerinin kapısına kilit vurulduğu tarih olduğu için bu konu üzerine sohbet edelim istedim…
Hatta siz değerli okuyucularımdan da şöyle bir ricam olacak;
Siyaseten ister sağcı olun, isterseniz solcu…
İster ilerici olun, isterseniz orta yolcu…
Lütfen bu sohbetimizi sizlerde başkasıyla paylaşın…
Hatta benim anlatamadığım, eksik bıraktığım yerleri de sizler tamamlayarak anlatın…
Daha doğrusu hep birlikte anlatalım…
Anlatalım ki; Köy Enstitülerinin kimlerin keyfi ve çıkarlarına ters düştüğü için ‘kapatıldığını’ bilmeyenlere de, unutanlara da yeniden anımsatalım…
Örneğin;
Ben payıma düşenleri, özetleyerek anlatmaya başlıyorum…
Efendim;
Bilimin ışığında yolculuk yapacak ‘öğretmen yetiştirmek için’ 17 Nisan 1940 tarihinde;
Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel ile Genel Müdür İsmail Hakkı Tonguç’un öncülüğünde Köy Enstitüleri kurulur…
Ve bu Köy Enstitülerinin şöyle bir ‘felsefesi’ vardır;
İş için; iş içinde eğitim…
Öğren; öğret…
Eğitim; üretim içindir…
Öğrendiklerinle üret….
Ürettiklerini tüket…
Ve bu felsefeyle, bu sloganlarla yollara düşen Köy Enstitülüler;
Okullarının kırtasiye gideri ve öğretmen maaşlarından başka, hükümete yük olmazlar…
Yiyeceği ekmeğin buğdayını kendileri eker, kendileri biçerler…
Ekmeklerini, kendi yaptıkları ‘taş fırınlarında’ pişirirler…
Taze süt içmek, çökelek ve peynir yapmak için inek beslerler…
Besledikleri inekleri kendileri sağıp, kendileri yer-içerler…
Okul çiftliklerine ‘arı yetiştirmek için’ fenni kovanlar kurarlar…
Yani, kahvaltıda yiyecekleri balın üretimini kendileri yaparlar…
Kümes hayvanları yetiştirirler…
Okulları dere ve deniz kenarındaysa ‘balık tutmayı’ öğrenirler…
Geriden gelecekler için meyve fidanı dikerler…
Sebze bahçeleri kurup; kendi sebzelerini kendileri ekerler…
Okudukları okullara yeni ‘derslik’ veya tiyatro ve müzik salonu yapılacaksa, hemen imece olurlar;
Ve gereksinimleri olan binaları ve salonları kendileri yaparlar…
Bütün bunları ‘yapma’ yetenekleri vardır;
Çünkü, bu konuda hem ‘duvarcılık’ ve hem de ‘marangozluk’ eğitimi almışlardır…
Ve diyelim ki;
Kendi işlerini yaparken arkadaşlarından birisi yaralandı…
Veya da hastalandı…
Acil, ön tedavileri yapmak için doktor ve sağlıkçı aramaya gerek yok;
Çünkü bu öğrenciler ‘acil tedavileri’ yapacak eğitimi de almışlar.
Ve bu Köy Enstitüleri ki;
Bir yandan eğitim görürken, bir yandan tarlada-tapanda çalışmaz.
Salt duvar örme ve bina yapma işleriyle uğraşmaz…
Aynı zamanda da bol-bol kitap okurlardı…
Hem de dünya klasiklerini…
Ve bu köy Enstitüleri ki;
Salt ‘öğretmen’ olarak yetiştirilmezler…
Salt, inek sağıp ve ekin biçmezler…
Çok iyi de keman, piyano ve mandolin çalarlardı…
Kendi yaptıkları tiyatro salonlarında…
Veya açık alan ‘Arena Tiyatrolarında’ birbirinden güzel klasik tiyatro oyunları oynarlardı…
Öykü ve roman yazarlardı…
En güzel ‘Halk Korosunu’ onlar kurup ve yedi bölgenin türküsünü hep birlikte ve ortak söylerlerdi…
Ve bu okulda öğrendiklerini de ‘çıkınlarına’ koyup, tayin oldukları köylerine götürürlerdi…
Ve ‘öğretme’ sorumluluğunu üstlendikleri öğrencilerine öğretirlerdi.
Bu Köy Enstitüsünden mezun olan öğretmenler ki;
Köylere dönerken, tepeden-tırnağa ‘idealizmle’ donanmış ve bilimin ışığıyla birlikte dönerlerdi…
Ve işin düşündürücü yanı da şurası;
Elinde aklın ve bilimin ışığıyla çıkan öğretmen, görev yaptığı köylü ve yörenin insanını kör kuyulardan ve karanlıklardan çıkarmak için;
“Kimsenin kulu-kölesi ve ümmeti olmamasını” öğretirlerdi…
“Kendi emeğinin efendisi olmayı” öğütlerlerdi…
Eeeee?
E’si şu;
Bu ‘üretim ve aydınlanma’ yolculuğundan birilerinin rahatsız olması gerekmez mi sizce?
“Elbette gerekir” dediğinizi duyar gibiyim…
Ki, bu ‘yolculuktan’ en çok ‘toprak ağaları’ rahatsız oluyor…
Rahatsız oluyor;
Çünkü kapısında -karın tokluğuna- ömrünü tüketen ‘marabalar, yanaşmalar, ırgatlar’ yavaş yavaş uyanmaya başlıyor…
Bu ‘yolculuktan’ en çok ‘şeyhler, şıhlar, aşiret reisleri rahatsız oluyor.
Çünkü; güneşi ve aydınlığı gören ‘uyuyan yılan’ uyanmaya başlıyordu…
Kısacası;
Yüzyıllardır ülkenin birçok yerinde saltanatlarını karanlıklar içinde halkın sırtına binerek, zulmederek sürdüren; Toprak Ağaları, Aşiret Reisleri, Şeyhler, Şıhlar bu konuda çok rahatsız oluyorlardı…
Ve bu okulların bir an önce ‘kapatılmasını’ istiyorlar…
En geçerli, klasik gerekçe olarak da şunları öne sürüyorlar;
“Köy Enstitülerinde kız-erkek bir arada okuyor.”
“Bu okul, öğretmen değil komünist yetiştiriyor”
“Ülke felakete gidiyor” gibi bir sürü safsatalar ileri sürülüyor….
Nasıl olsa halk yiyor!…
Ve 14 yıl yapılan bir yolculuktan sonra…
Egemen güçler; Toprak Ağalarının ve Aşiret Reislerinin isteklerini yerine getirmek için;
Köy Enstitüleriyle-İlköğretmen Okullarının birleştirilmesine karar veriyor…
Ve; 27 Ocak 1954 yılında 6234 sayılı bir kanun çıkararak;
Köy Enstitülerini resmen kapatıyor…
Ve aradan yıllar geçiyor…
Köy Enstitülerinin kapatılmasına öncülük eden Toprak Ağası ve aynı zamanda bir Aşiret Reisi olan Kinyas Kartal’la bir röportaj yapılarak şöyle bir soru soruluyor;
“Köy Enstitüleri Komünist yetiştirdiği için mi kapatıldı?”
(Kinyas Kartal, bu soruya bıyık altından gülüp tebessüm ederek;)
“Hayır…Beni babam Moskova üniversitesinde okuttu…Komünizmin ne olduğunu ben gayet iyi biliyorum…
Köy Enstitülerinde komünizmi bilen kimse yoktur.”
“Peki o zaman neden kapattırdınız?”
(Kinyas Kartal, gerdanlarını kıra kıra;)
“Köy Enstitülerini kapattırdım…
Çünkü ben toprak ağasıyım…
200’e yakın köyüm var….
Bu Köy Enstitülü öğretmenler köylere gelene kadar, köylü ve halk bana tapardı…
Ne işi varsa bana sorardı..
Evlenecekse, boşanacaksa, askere gidecekse, mahkemesi varsa gelir bana danışırdı…
Ama bu Köy Enstitülü öğretmenler ki, ne zaman köylere geldiler;
Bir daha bana danışmamaya başladılar…
Ben düşündüm;
Benim 200 dolayında köyüm var.
Bu köylere 200 Köy Enstitülü öğretmen gelirse; benim ağalığım ne olur?
Sıfıra düşer…
Öyleyse benim harekete geçmem lazım dedim..
Ve Doğudaki bütün ağalara telefon ettim…
Batıda Emin Sazak Ağalara gittim..
Ve bu olup-bitenleri, böyle giderse ileride başımıza gelecek felaketleri bir-bir anlattım…
Ve daha sonra da başvekil Adnan Menderes’e gidip şöyle dedik;
“Köy Enstitülerini ‘kapatırsan’ şu gördüğün doğudaki ve batıdaki ağaların tüm oyları sana…
Yok, eğer kapatmazsan “oy yok” dedik”
Sizler bu konuda nasıl düşünürsünüz onu bilemem ama…
Bu konuda işin en ilginç ve düşündürücü yanı da şurası;
Köy Enstitülerini kapattıran zatı-muhterem ‘neden kapattırdığını’ apaçık söylüyor da…
Bugün hala -zararını karını hesap edemeyen- bazı zavallılar…
Ve bu konuda zırnık bilgiye sahip olmayan siyasi yalakalar…
Hala ‘Köy Enstitüleri komünist yuvasıydı” diye saçmalayıp duruyorlar…
Her neyse…
Son söz;
Eğer Köy Enstitülerinin ışık tuttuğu ‘eğitim üretim içindir’ felsefesi devam etmiş olsaydı…
Ve dışarıdan-içerinden gelen egemen güçlerin politikalarına boyun eğemeyip karşı çıkılsaydı…
Yani;
Bireyci kurtuluş değil de…
Toplumsal kalkınma ön planda tutulsaydı;
Dışarıya bu kadar ‘boyun eğrimiz’ olur muydu bilemiyorum!?
Buyurun…
Şimdi söz sırası sizin…
Enerjinin yüksek olduğu bir gün. İçsel motivasyonun seni yeni başlangıçlar yapmaya teşvik ediyor. Fiziksel aktivitelerde bulunmak, doğa yürüyüşleri yapmak veya sporla ilgilenmek ruh halini olumlu yönde etkileyecek. Sosyal ilişkilerin hareketleniyor; dostlarınla keyifli paylaşımlar yaşayabilir, yeni insanlarla tanışabilirsin. İş yaşamında ise cesur adımlar atmak için uygun bir zaman dilimesindesin. Fikirlerini ifade etmekten çekinme, bu sayede grup dinamiklerine olumlu katkı sağlayabilirsin. Duygusal anlamda ise içsel huzuru bulmak için kendine zaman ayırmalısın. Kendini yenilemek ve içsel dengeyi sağlamak adına meditasyon veya yoga gibi aktivitelerle ruh halini güçlendirebilirsin. Bir müzik veya sanat etkinliğine katılmak da keyifli anlar yaşamanı sağlayabilir. Bugün, kendi isteklerine odaklanarak ilerle; içindeki cesur savaşçıyı dinle.
Gününüz, maddi konularda daha fazla dikkat ve özen göstermeniz gerektiğini işaret ediyor. Duygusal olarak kendinizi güvende hissetme isteğiniz artabilir ve bu, alışveriş ya da yatırım yapma arzusunu tetikleyebilir. Ancak, aceleci davranmamalı ve harcama yapmadan önce durup düşünmelisiniz. İlişkilerde ise sıcak ve anlayışlı bir tutum benimsemek, sevdiklerinizle aranızdaki bağı güçlendirecek. Yaratıcılığınızı kullanma fırsatları karşınıza çıkabilir, bu nedenle sanatsal uğraşlara yönelmek sizi tatmin edecek. Kendinize ve çevrenize karşı daha duyarlı olmak, içsel huzur bulmanıza yardımcı olabilir. Kendinize vakit ayırmayı unutmayın, doğayla iç içe yaşamak, ruhsal dengenizi korumanıza katkıda bulunacak.
Bugün iletişim becerilerin ön planda. Düşüncelerini paylaşmak, yeni bağlantılar kurmak ve sosyal ortamlarda yer almak için ideal bir zaman. Zihinsel enerjin yüksek, bu da yaratıcı projeler üzerinde çalışmak için mükemmel bir fırsat sunuyor. Kendini ifade etme konusunda özgüvenin artarken, başkalarının fikirlerini dinlemek de seni zenginleştirecek. Duygusal bağlantılar yoğunlaşabilir; samimi sohbetler, derin anlayışlar ve yeni dostluklar geliştirebilirsin. Ancak dikkat etmen gereken bir nokta var, bazen fazla konuşmak veya detaylara boğulmak, asıl mesajını kaybetmene neden olabilir. Dengede kalmaya çabala. Sevgi ve arkadaşlık ilişkilerinde dürüstlük önem kazanıyor, hislerini açıkça ifade etmekten çekinme. Bugün, aklındaki tüm olasılıkları değerlendirebilir, yeni yönler keşfedebilirsin.
Duygusal dalgalanmalar içinde kendini bulmak, içsel ihtiyaçlarını anlamak ve sevdiklerinle derin bağlar kurmak için harika bir zaman. Kalbinin sesine kulak vermeli, sezgilerine güvenmelisin. Aile içindeki diyaloglar önem kazanacak; samimi paylaşımlar sana huzur getirecek. Dış dünyaya karşı duyarlılığın artarken, kendini daha savunmasız hissedebilirsin. Kendine karşı nazik ol, geçmişin yüklerinden arınarak ilerle. Yaratıcılığını ifade etmenin yollarını bulmak, yaşamına anlam katacak. İlişkilerde denge arayışında olman, karşındaki insanlarla daha derin bir anlayış geliştirmene yardımcı olacak. Unutma, her şey geçici; bu dönem, ruhsal derinliğini keşfetmek için bir fırsat sunuyor.
Bugün içsel gücünü ve özgüvenini bu denli yüksek hissettiğin bir gün. Hayallerini gerçekleştirmek için kolları sıvama zamanı geldi. Eldeki fırsatları değerlendirmek için cesaretini ortaya koymalısın. Sosyal çevren ve arkadaşlarınla olan etkileşimlerin, seni daha da ileri taşıyacak. Duygusal anlamda ise, sevdiğin insanla derin bir bağlantı kuracak şekilde hislerini açmaktan çekinme. İş veya projelerle ilgili yenilikçi fikirler bulabilirsin; bu, liderlik vasıflarını ön plana çıkaracak. Günün sonunda, yapmak istediklerini hayata geçirmek için daha net bir yol haritası belirle. Kendine güven ve kararlılıkla ilerle; bu, seni başarıya götürecek.
Bugün, detaylara olan hassasiyetin daha da belirginleşecek. Farklı bir bakış açısıyla olaylara yaklaşmak, seni beklenmedik çözümler bulmaya teşvik edebilir. Özellikle iş hayatında yapıcı eleştiriler alabilir, bazı projeler üzerinde derinlemesine düşünmelisin.İlişkilerde, iletişimlerinde dikkatli olman gerekiyor. Küçük bir yanlış anlamanın büyük bir tartışmaya yol açmaması için, düşüncelerini açık bir dille ifade etmelisin. Sevdiğin kişilerle olan diyaloglarına duyarlılık katman, aranızdaki bağı güçlendirecek.Kendine olan güvenin arttıkça, potansiyelini daha iyi değerlendirme fırsatları bulabilirsin. Yenilikçi düşünceler geliştirmek için harika bir zaman dilimindesin. Sağlığınla ilgili ufak aksaklıklar gözlemlenebilir, bedenine gereken özeni göster.Sadece kendi hedeflerine odaklanmakla kalma, başkalarına da destek olma niyetinde ol. Bu, hem ruhsal olarak seni yükseltecek hem de çevrendeki insanlarla bağlarını kuvvetlendirecek. Bugün, göz önünde olacağın durumlar, alışılmadık fırsatlar yaratabilir; bunları değerlendirmek için açık fikirli ol.
Bugün, çevrendeki insanlar ve ilişkilerin ön planda olabilir. Sosyal ortamlarda yer almanın, sana yenilikler ve ilham getireceği bir dönemdesin. Dikkatini dağıtan düşüncelerden uzaklaşarak, sevdiğin insanlarla vakit geçirmeye özen gösterebilirsin. Empati yeteneğin artarken, başkalarının hislerine daha duyarlı olacaksın. Bu durum, arkadaşlık ilişkilerini güçlendirebilir. Dengeleri sağlamak için içsel huzurunu korumaya çalış. Karşılaştığın zorluklar, daha derin bir anlayış ve öz disiplinle aşılarak seni olgunlaştıracak. Eğer bir karar vermen gereken bir durum varsa, önce kalbine danışmakta fayda var. Güzel bir gün geçirmen için, doğanın tadını çıkarmak üzere dışarıda vakit ayırmak da iyi bir seçenek olabilir. Renkli düşünceler, yaratıcılığını besleyecek ve kişisel projelerine hayat katacak. Unutma, senin içindeki denge ve estetik anlayışı, çevrenle olan etkileşiminde belirleyici olacak.
Duygusal derinliğin ve sezgisel yeteneklerin bugün belirginleşiyor. İçsel dünyanda bir keşif yapma arayışında olabilirsin. Yakın ilişkilerinle ilgili sorunları aşmak için cesur adımlar atma cesaretini bulabilirsin. İletişimin açık ve samimi olduğu bu dönem, karşındaki insanlarla daha derin bağlar kurmanı sağlayacak.Özellikle hissettiğin yoğun duyguları ifade etmekten çekinme; bu, belirsizlikleri ortadan kaldırmana yardımcı olabilir. Geçmişten gelen yükler hala zihninde dolaşırken, onları serbest bırakmanın vakti geldi. Sürükleyici bir güçle içsel dönüşüm yapma isteği ve motivasyonu hissedebilirsin.Maddi konularda dikkatli olman, gereksiz harcamalardan kaçınmanı sağlayacak. Bugün, dikkatini artırarak önemli kararlar alabilirsin. Sezgilerin, doğru bir yolu şekillendirmek için rehberlik edecek. Unutma, kararlılığın ve tutkun, hayatta seni ileri taşımak için en büyük araçların.
Yeni deneyimlere olan tutkunuz bugün sizi farklı yönlere yönlendirebilir. Yüksek enerji seviyeniz, sosyal ortamlarda parlamanızı sağlayacak ve etrafınızdaki insanlarla güçlü etkileşimler kurmanıza yardımcı olacak. İlginç sohbetler ve keyifli arkadaşlıklar fırsatları kapınızı çalabilir. Aynı zamanda, düşünsel olarak keşif yapma isteği içinde olacağınız bir dönemdesiniz. Farklı kültürleri öğrenmeye, yeni felsefi bakış açıları edinmeye yönelik bir arayış içinde olacaksınız. Ancak bu süreçte dikkatli olun; başkalarının görüşlerine aşırı kapılmak yerine, içsel sesinize güvenmeniz en iyi yol olacaktır. Abartıdan kaçınmalısınız; durumları gerçekçi bir şekilde değerlendirerek daha sağlam adımlar atabilirsiniz. Aşk hayatınızda ise özgürlüğe olan özlem ön plana çıkıyor. Bağlantılarınızı derinleştirmek için samimi bir iletişim kurmaya özen gösterin. Kalbinizin sesini dinlemek ve anın tadını çıkarmak sizlere mutluluk getirecektir.
Bugün, sorumluluk ve disiplin duygusunda artış hissedebilirsin. Planlarının daha görünür hale geldiği bir dönemdesin. İş hayatında karşılaşacağın mogul ya da otorite figürleri, sana ilham verebilir. Kendini ilerlemek için motive bulabilirsin. Ancak, içsel kaygılarınla yüzleşmek ve bunları çözmek adına bir adım atman da önem taşıyor. Ailevi ve duygusal bağlarının güçlendiği bir evrede olduğun için, sevdiklerine zaman ayırmayı unutma. Kendine güvenin artıyor, bu da harekete geçmene yardımcı olacak. Hayatındaki değişiklikler, daha uzun vadeli hedeflerine ulaşma arzusuyla birleşiyor. İlerlemek için sağlam adımlar atabilirsin, ancak sabırlı olmalısın. Duygusal derinliklerde kaybolmamaya dikkat et; hislerinle yüzleşmek, seni daha güçlü kılabilir. Anı yaşamak ve anlık zevklere odaklanmak da önem kazanıyor.
Sürprizlerle dolu bir gün seni bekliyor. Yenilik arayışın artacak ve alışık olduğun rutinlerden sıyrılmak için ilham bulacaksın. Sosyal ilişkilerin ön planda, arkadaşlarınla olan bağlarını güçlendirmek için harika fırsatlar karşına çıkacak. Ekibinle birlikte yaratıcı projelerde yer alma isteği artabilir; bu, düşüncelerini özgürce ifade etme fırsatı sunacak. Duygusal açıdan, kendi içsel dünyana derinlemesine dalmak isteyebilirsin. Bu, senin için yeni bir farkındalık ve özgüven kaynağı olabilir. Anlık hislere dikkat etmeni ve iç sesine kulak vermeni öneririm. İş yerinde veya bulunduğun sosyal ortamda, orijinal fikirlerinle dikkat çekebilirsin. Ancak, başkalarının fikirlerine de saygı göstererek uyum sağlamalısın. İnsanları etkileyen ve ilham veren bir etki yaratma gücün var; bunu en iyi şekilde kullanabilirsin. Bugün karşına çıkacak fırsatlar, hayal gücünü ve sezgini test edecek. Yeni insanlarla tanışma ihtimalin yükseliyor; ilham dolu sohbetlerle zenginleşeceksin. Kendini ifade etmekten çekinme, bu deneyimler sana önemli kapılar açabilir. Gelecek hakkında hissettiğin belirsizlikleri bir kenara bırak ve bugün kendine güvenle ilerle.
Duygusal derinlik ve sezgisel güçler ön planda. Gün boyunca içsel dünyana yolculuk yapma isteği duyabilir, sanat veya yaratıcılıkla ilgili projelere yönelmek isteyebilirsin. Başkalarının duygularını anlama yeteneğin oldukça güçlü; empati kurmak, ilişkilerini güçlendirecek. İçinde bulunduğun durumlardan kaçış arayışında olabilirsin, ancak gerçeklerle yüzleşmek, sana daha iyi bir perspektif kazandıracak. Hayal gücün, sana yeni fikirler ve ilhamlar sunacak. Ancak karamsar düşüncelerle mücadele etmek zorunda kalabilirsin; bu durumda, meditasyon veya doğada vakit geçirme gibi yöntemler, zihin dengenin sağlanmasına yardımcı olabilir. Sevgi dolu ve destekleyici bir atmosferde kalmak, ruh halini olumlu yönde etkileyebilir. Beş duyunu aç ve kendine ilham verecek anları yakala. Unutma, bugün duygusal bağların güçlenmesine olanak tanıyan fırsatlar da mevcut.