Adım Doug Copp. Dünyanın en tecrübeli kurtarma birimi Amerikan Uluslar arası Kurtarma Ekibinin Kurtarma şefi ve afet olayları müdürüyüm. Bu makaledeki bilgiler bir deprem anında hayat kurtaracaktır.
875 yıkılmış binaya sürünerek girdim, 60 ülkeden kurtarma ekipleriyle çalıştım, birçok ülkede kurtarma ekipleri oluşturdum, ve çok sayıda ülkede birçok kurtarma ekibinin üyesiyim. 2 Yıl boyunca birleşmiş milletler felaket ‘azaltma’ uzmanıydım. 1985’ten beri aynı anda gerçekleşenler hariç dünyadaki bütün büyük felaketlerde çalıştım.
1996’da benim hayatta kalma metodumun geçerliliğini ortaya koyan bir film yaptık. Türk hükümeti, İstanbul belediyesi, İstanbul Üniversitesi, Case yapımcılık, ve ARTI bu pratik ve bilimsel testin filme alınmasında işbirliği yaptılar.
İçinde 20 maket (mannequis) olan bir okulu ve evi yıktık. On maket ‘çömel ve korun’ metodunu uygularken, 10 maket ‘hayat üçgeni’ metodumu uyguladı. Tasarlanmış yıkımdan sonra görüntüleri filme almak ve sonuçları belgelemek için enkazı geçip binaya girdik. Bina yıkımlarında oluşabilecek şartlar dahilinde direk olarak gözlemlenebilen ve bilimsel şartlar altında hayatta kalma tekniklerimi uyguladığım film ‘çömelip korunan/saklanan’ kişiler için hayatta kalma şansının sıfır olduğunu ortaya koydu.
Hayat üçgeni metodumu kullananlar için hayatta kalabilme şansı yaklaşık olarak % 100 oldu. Bu film Türkiye’de ve Avrupa’nın geri kalan kısmında milyonlarca izleyici tarafından izlendi. Bu film ABD, Kanada ve Güney Amerika’da RealTV programında izlendi.
Enkazına girdiğim ilk bina 1985 Mexico City depreminde bir okuldu. Bütün çocuklar sıralarının altındaydı. Her bir çocuk kemiklerinin kalınlığına kadar ezilmişlerdi. Sıralarının yanındaki koridorlara uzanmış olsalardı hayatta kalmış olabilirlerdi. Bu ‘ayıptı, gereksizdi’ ve çocukların neden koridorlarda (sıraların arasında) olmadığını merak ettim. O an, çocuklara bir şeyin/eşyanın altına saklanmalarının söylendiğini bilmiyordum.
Basitçe ifade edilirse, binalar yıkılırken, objelerin üzerine düşen tavan ağırlığı veya içerideki mobilyalar bu nesnelere çarparken yanlarında bir yer, boşluk bırakırlar. Bu boşluk benim ‘hayat üçgeni’ dediğim alandır. Nesne ne kadar büyük ve ne kadar dayanıklı olursa daha az ezilecektir.
Nesneler ne kadar az ezilirse boşluk ve bu boşluğu kullanan kişinin yaralanmama olasılığı o kadar artar. Bir dahaki sefere televizyonda yıkılan bina izlerken gördüğün üçgenleri say. Heryerdeler.
Yıkılan bir binada göreceğiniz en yaygın biçimdir.
Deprem anında hayatta kalma, ailelerine bakma ve başkalarını kurtarma hakkında 750 bin nüfuslu Trujillo kentinin İtfaiye bölümünü eğittim. Trujillo İtfaiye Departmanının kurtarma şefi Üniversitede profesördür. Bana her yerde eşlik etti. Kişisel ifadeleridir:
‘Adım Roberto Rosales. Trujillo kurtarma ekibi şefiyim. 11 yaşındayken çöken bir binada mahsur kaldım. Mahsur kalışım 1972 yılında 70.000 kişini öldüğü depremde oldu. Erkek Kardeşimin motosikletinin yanında oluşan ‘hayat üçgeni’ içinde hayatta kaldım.
Yataklarının veya sıraların, masaların altına giren arkadaşlarım ezilerek öldüler (isim, adres vb detayları anlatıyor). Ben hayat üçgeninin yaşayan örneğiyim. Ölen arkadaşlarım ‘çömel ve korun’ örnekleridir.
DOUG COPP’UN ÖNERİLERİ ;
1) ‘Binalar çökerken basitçe ‘çömelen ve korunan’ kişiler istisnasız her defasında ezilerek ölüyorlar. Masa, araba gibi nesnelerin altına giren kişiler her zaman ezilirler.
2) Kediler, köpekler ve bebekler’in hepsi doğal bir şekilde dizlerini ana rahmindeki gibi karınlarına doğru çekerek kıvrılırlar. Deprem anında sizde bu şekilde kıvrılmalısınız. Bu doğal bir güvenlik ve hayatta kalma içgüdüsüdür. Daha küçük bir boşlukta hayatta kalabilirsiniz. Hafifçe ezilecek ama yanında boşluk yaratacak bir kanepe, geniş büyük bir eşyanın yanında durun.
3) Ahşap evler deprem anındaki en güvenliyapılardır. Sebebi basittir; ahşap esnektir ve depremin zorlamasıyla hareket eder. Eğer ahşap bina çökerse geniş yaşam boşlukları oluşur. Ayrıca, ahşap binalar daha az yoğunlukta yıkılış ağırlığına sahiptir. Tuğla binalar ayrı tuğla parçalarına ayrılacaklardır. Tuğlalar bir çok yaralanmalara sebep olacaktır, ama (beton) bloklardan daha az ezilmiş vücutlar yaratırlar.
4) Eğer gece yataktayken deprem olursa, basitçe yuvarlanarak yataktan düşün. Yatağın çevresinde güvenli bir boşluk oluşacaktır. Oteller müşterilerine deprem anında yatakların yanında yere uzanmalarını salık veren bir uyarı notunu odalarda her kapının arkasına asarlarsa depremlerde çok büyük hayatta kalma oranlarını sağlayabilirler.
5) Televizyon izlerken deprem olursa ve kolayca kapıdan veya pencereden dışarı kaçmak mümkün değilse, kanepe veya büyük bir koltuğun/sandalyenin yanında cenin pozisyonunda kıvrılarak yere uzanın..
6) Bina çökerken Kapı kirişlerinin altına geçen herkes ölür…Nasıl mı? Eğer kapı kirişlerinin altına geçerseniz ve kapı kirişi öne veya arkaya doğru düşürse inen tavanın altında ezilirsiniz. Eğer kapı kirişi yana doğru yıkılırsa ikiye bölünürsünüz. Her iki durumda da ölürsünüz!
7) Hiçbir zaman merdivenlere gitmeyin/yönelmeyin. Merdivenler (ana binadan) farklı bir ‘frekans aralığına’ sahiptir; ana binadan bağımsız/ayrı olarak sarsılırlar. Merdivenler ve binanın geri kalanı devamlı olarak birbirlerine çarparlar, ta ki merdivenlerin yıkılışı gerçekleşene kadar.
Merdivenlere ulaşan insanlar basamaklar yüzünden yaralanırlar. Korkunç şekilde sakatlanırlar. Bina yıkılmasa dahi, merdivenlerden uzak durun. Merdivenler binanın hasar görmesi en muhtemel kısmıdır.
Depremde yıkılmamış olsa dahi, merdivenler bağırarak kaçmaya çalışan insanların aşırı yüklenmesi ile çökebilir. Merdivenler binanın geri kalan kısmı zarar görmemiş olsa dahi her zaman güvenlik açısından kontrolden geçirilmelidir.
8) Binanın dış duvarlarına yakın yerlerde durun, mümkünse dışına çıkın. Binanın iç kısımlarındansa dış kısımlarına yakın yerlerde olmak çok daha iyidir. Binanın dış çevresinden ne kadar içeride olursanız, çıkış yolunuzun kapanma ihtimali o kadar artacaktır.
9) Aynen Nimitz yolundaki katlar arasındaki (yıkılan) blokların meydana getirdiği gibi, deprem anında üst yolun yıkılmasıyla ezilen araçların içinde bulunan insanlar ezilirler. San Francisco depreminin kurbanlarının hepsi araçlarının içindeydiler. Hepsi öldü.
Araçlarının dışına çıkıp,aracın yanına uzanıp veya oturarak kolaylıkla hayatta kalabilirlerdi. Ölen herkes eğer araçlarından çıkıp, araçlarının yanına oturabilseler veya uzanabilselerdi yaşıyor olabilirdi. Ezilen bütün araçların yanında-kolonların direkt olarak üzerine düştüğü araçlar hariç- 3 feet yükseklikte boşluklar oluşmuştu.
10) Enkaz halindeki gazete ofislerini ve çok miktarda kağıdın olduğu ofisleri dolaşırken kağıdın sıkışmadığını/ezilmediğini
keşfettim. Kağıt yığınlarının/kümelerinin etrafında geniş boşluklar bulunur/oluşur.
Yeni başlangıçlar için dolu dolu bir gün seni bekliyor. Enerjin yüksek, bu da çevrendeki insanlara ilham verebilir. Kariyerinde atılım yapmak için uygun bir zaman dilimindesin; cesur ve kararında kararlı ol. Sosyal çevrendeki dinamikler değişiyor, ilişkilerinde dengeyi sağlamak için biraz empati göstermelisin. Sağlığına dikkat et, spor yaparak ruhsal ve fiziksel enerjini artırabilirsin. İçsel sesine kulak ver, sezgilerin doğru yönlendirecek. Aşk hayatında tutku dolu anlar yaşanabilir, spontane davranmak seni mutlu edebilir. Güzel fırsatlar kapını çalacak; bunları değerlendirmek için hazırlıklı ol!
Güne huzurlu bir enerjiyle başlayacaksın. İçsel dinginliğin, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerini olumlu yönde etkileyecek. Bugün, içsel arzularını daha net bir şekilde görebilirsin. Yaratıcılığının doruklarına ulaşacak ve yeni projeler için ilham kaynağı olabileceksin. Ayrıca, maddi konularla ilgili sağlam kararlar almak için uygun bir zaman. İletişim becerilerini kullanarak, başkalarıyla olan bağlarını güçlendirebilir; aynı zamanda kalabalık ortamlarda dikkat çekebilirsin. Gün ortasına doğru, bazı konularda karamsarlığa düşebilirsin; bu durum geçici ve üstesinden gelmek için kısa molalar alman yeterli olacak. Akşam saatlerinde ise sevdiklerinle vakit geçirmek, ruhunu besleyecek ve sana enerji katacak. Genel olarak, kendine güvenini pekiştireceğin, herkesle uyum içinde olacağın bir gün seni bekliyor.
Bugün iletişim becerilerin ön planda olacak. Düşüncelerini sakin ve açık bir şekilde ifade etmek, tartışmalarda sana avantaj sağlayabilir. Sosyal çevrendeki değişimlere adaptasyon gösterebilir, yeniliklere açık olabilirsin. Farklı bakış açıları seni zenginleştirirken, öğrendiklerin hayatına yeni bir yön katabilir. Kendi içsel düşüncelerine dönebilir, içsel huzurunu sağlamak için bir miktar yalnız kalma ihtiyacı hissedebilirsin. Unutma, düşüncelerin sadece senin değil, başkalarının da hayatını etkileyebilir; bu yüzden dikkatli ve saygılı olmalısın. Bugün karşılaşacağın sürpriz gelişmelere hazırlıklı ol, esneklik sağlamak seni daha da güçlendirecektir. Kendini ifade etme şeklin, başkaları üzerinde güçlü bir etki yaratabilir. Dinleme becerilerin de bu süreçte önemli olacak; karşındakilerin duygularını anlamak, ilişkilerini derinleştirebilir.
Duygusal derinliğin ve sezgisel yeteneklerin ön planda. İç dünyanda barış arayışındasın, bu nedenle kendine zaman ayırmak isteyebilirsin. Ailene ve sevdiklerine olan bağların güçleniyor; bu dönem onlarla geçireceğin anlar sana huzur verecek. Duygusal açıdan tatmin edici bir deneyim yaşama ihtimalin yüksek. Geçmişte yaşadığın olaylar üzerinde düşünmek; duygusal yüklerden arınmanı sağlayabilir. İş ya da kariyerde bazı belirsizlikler olabilir; acele etme, sakin kalmak ve düşünmek en iyisi. İçsel sesine kulak ver, seni yönlendirecek. Geleceğe dair önemli kararlar için daha doğru bir zaman; hislerinle hareket etmeni öneririm. Kendine güven ve ruhsal dengenle ilgili çalışmalara yönel. Doğa ile bağlantı kurmak, ruhunu besleyecek bir enerji kaynağı yaratabilir. Bu süreçte minik hobiler veya yaratıcı etkinlikler de sana ilham verebilir. Hayat, seni şaşırtacak sürprizlerle dolu; açık fikirli ol ve kaçırılmayacak fırsatlara göz kulak ol. Duyguların ve sezgilerinle ilerle; içsel yolculuğun, seni güçlendirecektir.
İçsel gücün ve karizmanın zirveye ulaşacağı bir gün. Çevrendeki insanlara ilham verebilir, liderlik özelliklerini ön plana çıkarabilirsin. Kendine olan güvenin, hedeflerine ulaşma arzunu güçlendirecek. Yeni projelere veya toplanmalara katılmak, hem sosyal çevreni genişletecek hem de yeni fırsatlar sunacak. Ancak, aşırı özgüven bazı tepkilere neden olabilir; bu yüzden hareketlerinde dikkatli ve düşünceli olmanda fayda var. İş hayatında, yaptığın işlerin takdir edilmesi moral verecek. Özel ilişkilerde ise, duygusal derinliklere inmek, ilişkini daha güçlü bir temele oturtabilir. Kendine zaman ayırmayı unutma; sevdiklerinle geçireceğin anlar ruhunu besleyecek.
Dikkat ve detaylara olan ilgin, bugün sıradan görevlerin üzerinde bir parıltı yaratmanı sağlayacak. İş yerinde veya günlük yaşamında, küçük şeylere odaklanarak daha büyük resmin ne kadar güzelleşebileceğini göreceksin. Özellikle analitik düşünme kabiliyetin, sorunları çözme konusunda seni bir adım öne taşıyacak. Ancak mükemmeliyetçilik tuzağına düşmemeye dikkat et, bazen tamamen mükemmel sonuçlar elde etmek mümkün olmayabilir. Sağlık ve kişisel bakım konularına odaklanmak da faydalı olabilir; belki kısa bir yürüyüş ya da sevdiğin bir aktivite, zihnini tazelemek için iyi bir fırsat sunabilir. Ayrıca, sevdiklerinle iletişimde saf ve açık olmak, ilişkilerinde derinlik katacak. Bugün her şeyi doğru yapma arzusunu biraz kenara bırak ve sürecin tadını çıkar.
Sosyal ilişkilerinde dengenin ve uyumun ön planda olduğu bir gün. İnsanlarla olan etkileşimlerin seni yeni fikirlere ve ilham verici tartışmalara yönlendirebilir. Bilinçaltındaki bazı duygular yüzeye çıkabilir; bu, kendini daha iyi anlamanda faydalı olacaktır. Estetik ve sanatsal yönlerin ortaya çıkabilir, yaratıcılığını ifade etmek için uygun bir zaman. İlişkilerinde dikkat etmen gereken en önemli şey, karşılıklı anlayış ve empati. Sevdiğin kişilerle olan bağlarını güçlendirmek için fırsatlar karşına çıkabilir. Duygusal anlamda biraz daha derinleşmeyi tercih edebilirsin, ancak bazen yüzeyde kalmak da yararlı olabilir. Kendi ihtiyaçlarına zaman ayırmayı unutma; dengeyi sağlamak sana iyi gelecektir.
Duygusal derinlik ve tutku bugün enerjinin merkezinde. İçsel arzuların ortaya çıkmasıyla birlikte, finansal konularda önemli kararlar alabilirsin. Paylaşımcı olmak, ilişkilerde daha fazla bağ kurmana yardımcı olacak. Gizli kalmış duyguları açığa çıkarmak ve belirsizlikleri netleştirmek için doğru zaman. İletişim becerilerin sayesinde dayanışma ruhunu güçlendirebilir, arkadaşlarınla olan bağlarını derinleştirebilirsin. Sabırlı ol, kararlılığın seni hedeflerine bir adım daha yaklaştıracak. Özgüvenin artarken, sezgilerin seni doğru yolda yönlendirecek. Bugün, kendine ve çevrene karşı duyduğun tutku, seni muhteşem başarılara götürebilir.
Baskın enerjilerin seni özgürlüğe ve maceraya yönlendiriyor. İçsel bir keşif yolculuğuna çıkma arzusuyla dolusun ve yeni deneyimlere açılmayı hayal ediyorsun. Sosyal çevrende ilginç insanlarla tanışabilir, farklı fikirler edinebilir ve ufkunu genişletme fırsatı bulabilirsin. Merak duygun bugün daha da belirginleşecek, bu sayede seni heyecanlandıran konulara yönelebilirsin. Fakat, dikkatli olman gereken bir nokta var; düşüncelerini ifade etme şeklin, bazı kişilerle aranda yanlış anlamalara sebep olabilir. İçsel zaferlerin bileşeni olan sabrını kullanmalısın. İletişim sırasında empati kurmak, bağlantılarını güçlendirmene yardımcı olacak. Ayrıca, sezgilerin bugün oldukça güçlü; içsel sesine güvenmeyi unutma. Yeni bir eğitim ya da hobiyle ilgilenmek için mükemmel bir zaman. Hayatında yeni bir sayfa açma isteği seni besleyecek. Bütün bunlar, kendini ifade etme ve kişisel gelişim için önemli fırsatlar sunuyor.
Bugün, kararlılığın ve disiplini ile parlayacaksın. Hedeflerine ulaşmak için gereken adımları atma isteğin oldukça güçlü. İş hayatında veya projelerinde sorumluluk alman gereken durumlar ortaya çıkabilir. Bu, senin liderlik becerilerini sergilemek için harika bir fırsat. Ancak, aşırı hırslı veya mükemmeliyetçi olmaktan kaçınmalısın, zira bu, çevrendekilerle olan ilişkilerini olumsuz etkileyebilir. Duygusal anlamda, belki de içsel bir sorgulama yapma ihtiyacı hissedebilir, geçmişle yüzleşmek gününü renklendirebilir. Kendi içindeki potansiyeli keşfetmek için zaman ayırman önemli. Sosyal çevrendeki insanlar için oldukça güven verici bir figürsün; onların sorunlarıyla ilgilenmek sana iyi gelebilir. Kendine de biraz zaman ayırmayı unutma, ruhsal dinlenme ve yenilenme, başarıyı destekleyecektir. Fiziksel sağlığına dikkat etmeli, doğa yürüyüşleri yapmak ruhunu canlandırabilir.
Bugün, yenilikçi düşüncelerin ve özgür ruhun ön planda. Beklenmedik durumlarla karşılaşabilir ve bu fırsatları değerlendirme konusunda cesur adımlar atabilirsin. Sosyal çevrenle paylaşımlar yapmak, yeni bağlantılar kurmak ve ilginç fikirler alışverişinde bulunmak için mükemmel bir zaman. İçindeki yaratıcılığı serbest bırakacak projelere yönelmek, seni besleyecektir. Diğerlerinden farklı düşünme yeteneğin, seni öne çıkarabilir. Duygusal olarak daha bağımsız hissetmek isteyebilirsin, bu süreçte sınırlarını belirlemen önemli. Esnek olmaya çalış ve kararlılıkla hedeflerine odaklan. Unutma ki, içten gelen sezgilerine güvenmek, karşına çıkan fırsatları değerlendirmek için en iyi yol.
Bugün iç selam verici ve yaratıcı bir enerji ortamı seni sarabilir. Duyguların derinleşirken, sezgilerin güçlenebilir. Başkalarıyla kurduğun bağlar, düşüncelerinden daha fazla önem kazanıyor, bu yüzden empati ve anlayışla yaklaşmak faydalı olacak. Sanatsal bir ifade veya yaratıcı projeler üzerinde çalışma isteği artabilir, bununla birlikte, başkalarının duygusal ihtiyaçlarına duyarlılığın seni destekleyebilir. Kendini açık bir şekilde ifade etme ihtiyacı hissedebilirsin; birikmiş duyguları dile getirmek, ruhsal rahatlama sağlayabilir. Unutma, aşk ve manevi bağlılık konularında da derinleşme fırsatları kapını çalabilir. İleriye dönük hayallerini düşünerek, bunları somut hale getirmek için atılacak adımlar için de uygun bir zaman. Bazen kendine biraz zaman ayırmak, zihnini ve ruhunu yenilemenin en iyi yolu olabilir.