| Dahi Filozof Sakallı Celal (1886 –1962) |
Sakallı Celal deniz bakanı olan bir paşanın oğlu olarak dünyaya gelir. Yaşıtları oyuncaklarla oynarken o kendi kendine harfleri öğrenerek ev halkını şaşkına çevirir. İlkokul çağında konaktaki odasından çıkmaz, durmadan deniz lisesine giden ağabeylerinin kitaplarını okur. Babasının “henüz yaşın küçük” demesine direnerek Fransızca dersleri aldırmalarını sağlar. Kısa zamanda mükemmel derecede Fransızca öğrenir. Dönemin en iyi eğitim veren okulu olan Galatasaray Lisesi’ne, 1896 yılında kayda gittiğinde hazırlık okumasına gerek kalmadığını, Fransızcayı çok iyi bildiğini söyler ve bunu kanıtlar.
Galatasaray Lisesinde iken derslerinde olağanüstü başarılar elde eder ve aynı okuldaki ağabeyi Nihal’ı geçmeye çalışır. Bu sırada subay olan ağabeyi Cemal’in padişahın despot yönetimine başkaldırdığı için Beyazıt Meydanında asılacağını duyar. Korkuyla meydana koşar, asılanlar arasında ağabeyi yoktur fakat ömür boyu sürgüne gönderilir. Bu, Sakallı Celal için ilk travmadır. İkincisi ise; aynı okuldaki ağabeyi Nihal’ın ölümüdür. Atletik bir vücuda sahip Nihal barfikste çalışırken başının üzerine düşer ve hayatını kaybeder. Celal’in dünyası başına yıkılır.
En büyük ağabey Kemal ise deniz subayı ve gemi mühendisi bir mucittir. “Havanın oksijenini yakan bir makine’’icat etmiş ama bununla ilgili çizimler yanlışlıkla bir manavın eline geçip “kese kâğıdına’’ dönüşünce uygulama olanağı bulamamıştır.
Galatasaray Sultanisinden öğrencisi ve hayranı olduğu Tevfik Fikret’in, “Hak bellediğin bir yola yalnız gideceksin” dizesinde ifade edilen prensibe ne pahasına olursa olsun, hayatı boyunca sadık kalarak yaşar…
1907’de mezun oluncaya kadar Galatasaray’da geçirdiği 11 yıl, Celal’in özgür, bağımsız, aydınlanmacı kişiliğinde çok etkili olur. Mezuniyetine az bir süre kala aşığı olduğu okulu ile birlikte bütün kitapları ve anıları yanar. Bu onun için ağabeyinin ölümü gibi ağır bir darbedir. Uzun süre kendine gelemez.
Okulunu bitirir. Muhteşem bir Fransızcası ve elinde her kapıyı açan Galatasaray Lisesi diploması vardır. Basit memurluklar gözüne küçük gelir. Tevfik Fikret Galatasaray Lisesine müdür olunca bu dahi adamı elinden kaçırmaz ve okulda öğretmenlik yapmasını sağlar. Celal, Nazım Hikmet gibi birçok gence ders verir.
Bir süre sonra devlet Fransızcası kuvvetli 35 genci sınavla Fransa ve İsviçre’ye yüksek öğrenim için gönderir. Kazananlardan biri de Celal’dir. Sorbonne’da Siyaset Bilimi okumaya Fransa’ya gönderilir. Kendisi Makine Mühendisliği okumak ister fakat bunu hocasına söyleyemez. Sonra ailesine mektup yazarak devlet büyüklerinden Makine Mühendisliğine geçmesini sağlamalarını, kabul etmezlerse kendi paraları ile okutmalarını rica eder ama ailenin maddi olanağı gayet yeterli olmasına karşın bunu reddederler. “Devlet neyi uygun görmüşse onu tahsil et’’ cevabını alır. Bir daha asla kesmemek üzere o gün sakalını uzatmaya başlar. Fransa’nın en büyük yazar, şair ve düşünürleriyle fikir alışverişinde bulunur. Hür beyni daha da aydınlanır. “Devletin parasını yediğimiz yeter’’ deyip diploma almadan ülkesine döner.
Üsküp’e Fransızca öğretmeni olarak gönderilir. Burada öğrenciler ve halk kendine hayran kalır. Kendi parasıyla okulun önüne futbol sahası yaptırır. Fransa’dan toplar getirtir. Öğrencilere don ve fanila diktirir. Futbol öğretir. Fakat bölgedeki yobazlar onu şikâyet ederek okuldan attırır. Sebebi; futbol günahmış. Çünkü Yezit’ler Hz. Hüseyin’in başını keserek yerde top gibi oynamışlar, futbol onu temsil ediyormuş.
İstanbul’a döner. Trablusgarp’ta Mustafa Kemal ve askerlerinin zor durumda olduğunu öğrenir. Bir tekneye mühimmat doldurup yola çıkar. Fakat yolda İngiliz devriye teknesi yollarını kesince arkadaşları “silahımız var vuruşalım’’ derler ama o karşı çıkar; “ silahları değil aklımızı kullanacağız’’. Muhteşem dili ve siyasi bilgisi ile İngiliz komutanına bu silahları Fransızlara direnen Tunuslu mücahitlere götürdüklerine inandırır ve Mustafa Kemal’e ulaştırır.
Silâh altına alınmak ister ama “ülkeye öğretmen lazım’’ denilerek Kastamonu Lisesi’ne Fransızca öğretmeni olarak gönderilir. Fakirlik, hastalık ve cehaletin olduğu bir dönemdir. Şehirde frengi vardır, bununla mücadele eder. Öğrencilere Fransızcanın yanı sıra tarih ve hayat bilgisi dersleri verir. Yobaz zihniyet onu bir kez daha hedef alır. “Dini bütün yerde başı açık geziyor, çocuklara Fransız devrimini anlatıyor, ayaktopu oynatıyor günahtır” diye İstanbul Eğitim Bakanlığı’na şikayet ederler. Görevden alınır.
İzmit Lisesi’ne gönderilir. Burada büyük şair Yusuf Ziya Ortaç ile tanışır. Sakallı Celal öldükten sonra şair onun arkasından; “Celal beyin cenazesine gitmedim. İnsan kendi tabutunun arkasından yürüyebilir mi?” diyerek dostluklarının büyüklüğünü gösterecektir.
Sakallı Celal buradan Ankara Lisesi’ne müdür yardımcısı olarak atanır. Burada da öğrencilerine sürekli aydınlanmayı, akıllarını kullanmayı ve hurafelerden uzak durmaları gerektiğini öğütler.
“Çocuklar evlerinde ve camide din öğrenebilir ama Fransızca öğrenemez’’ diyerek din dersi saatini azaltarak Fransızca derslerini arttırır.
Okulun lağımı taşar, kimse ilgilenmeyince kendisi açar. Koskoca müdür yardımcısı bu işi yapar mı diye ona işten el çektirirler. Sakallı Celal tepki olarak diğer gün bir boyacı sandığı bulur ve okulun önünde öğrencilerinin ayakkabısını boyar.
Mevzuatı delerek Türkiye’de ilk kez İstanbul’dan bir bayan öğretmen getirtir ve atamasını yaptırır. Çok büyük tepki alır.
Bakanlıktan bir yazı gelir. Yazıda “Yüksek öğrenime öğrenci ihtiyacı olduğu için son ve bir önceki sınıfların durumlarına bakılmaksızın mezun edilmesi gerektiği’’ yazmaktadır.
Hiç beklemeden burası “boyacı küpü’’ değil diyerek bir daha öğretmenliğe dönmemek üzere istifa eder.
Aydın’a incir fabrikasına işçi olarak gider. Fabrika yönetimine ve üreticilere incir ve üzüm tarımının geliştirilmesini, taşınmasını, kurutulmasını ve paketlenmesini modern tekniklerle öğretir. Fransızca bilen, muhteşem silah kullanan ve fabrikanın karmaşık makinelerini tamir edebilen bu adam gözde biri haline gelir ve “ustabaşılığa’’ getirilir.
İşçilere okuma yazma ve Fransızca öğretir. Fabrika sahibine modern teknikleri, çiftçiye ise kooperatifleşmeyi öğretir. Hasta bir işçi ve fakir bir köylüye maaşını verdiği için komünist diye şikayet edilir. Polis evini basar, evde komünizme ait belgeleri bulamayınca yerini sorarlar.
Sakallı Celal ise kafasının içini göstererek “İşte burada’’ diye cevap verir.
Sağ işaret parmağı makineye sıkışır ve ucu kopar. Soranlara “O zaten komünist parmağımdı bir şey olmaz’’ cevabını verir.
Hakkındaki iftiralara dayanamaz evindeki bütün eşyaları işçilere dağıtıp bir çuval kitapla Ankara’ya döner. Oradan da İstanbul’a…
İstanbul’da onu tanıyan dönemin en büyük şair, yazar, avukat ve kalburüstü aileleri evlerine sohbetini dinlemek için davet ederler. Çünkü muhteşem bilgisi ve konuşma yeteneği vardır.
Çöpçülerin aldığı maaşı düşük bulur. Bunu protesto etmek için Vali konağının önünü süpürmeye başlar. O sırada oradan geçen Rasih Nuri İleri ile hocası Profesör Kerim Erim geçmektedir. O günü İleri şöyle anlatır; “Hocam, Profesör Kerim Erim bir anda fırlayıp yerleri süpüren sakallı bir çöpçünün elini öpmeye başladı.’’
Sakallı Celal Maddi sıkıntı çekse de hayatı boyunca kimseden para yardımı kabul etmez. Elinde büyüyen Mehmet İsvan çok zengin bir iş adamı olur hocasına hesap açar fakat öldükten sonra tek bir kuruşuna dokunmadığını görünce baygınlık geçirir.
Hayatı boyunca hiç sigara ve alkol kullanmaz. Maddiyata asla önem vermez.
6 haziran 1962 yılında hayata gözlerini yummadan önce vasiyetinde;
“Mustafa Kemal’i seviyorum. Ona olan tahmin edilmeyen güçlü özlemimle ölüyorum. Onu öpmek, koklamak isterdim.’’
Kaynak olarak kullandığım Orhan Karaveli’ye ait “Sakallı Celal’’ isimli eserde şöyle diyor büyük üstad;
Tek isteği vardı Sakallı Celal Beyin; Türkiye’nin Atatürk’ün yolundan giderek aydınlık günlere ulaşması… Bu uğurda bir şeyler yapabilmek için “bin dikene katlandı’’. Kim bilir, yeterince yararlı olamamanın üzüntüsüyle göçüp gitti…
Sağlıklı, güçlü, hazırcevap, esprili, kültürlü, içten, bekar, bakımsız, derbeder ama yerine göre titiz, babacan, ütopik-sosyalist- bir meczuptur…
O Hep kendisini arayan aydın bir filozoftur.
Sakallı Celâl ardında yazılı bir eser bırakmamıştır. Kaynağını bilmeden sıklıkla kullandığımız sözlerin sahibidir kendisi. Bu sözlerden birkaçı şunlardır:
“Türkiye’de aydın geçinenler Doğu’ya doğru seyreden bir geminin güvertesinde Batı yönünde koşturarak Batılılaştıklarını sanırlar.”
“Bu ülkede ilgililer bilgisiz, bilgililer de ilgisizdir.”
“Bu kadar cehalet ancak tahsille mümkün olur.”
“Tanzimat ilan ettik, olmadı. Meşrutiyet ilan ettik olmadı. Cumhuriyet ilan ettik olmadı. Biraz da ciddiyet ilan etsek!’’
“Hiç bir yoğurtçunun yoğurt olduğu görülmediği gibi, hiç bir Türkçünün de Türk olduğu görülmemiştir.”
“İnsanoğlunda zekâ, midyedeki inci gibidir. Hepsinde bulunmaz.”
“Bastonunu yere çaksan filiz veren bu bereketli ülkede biz, aç kalma mucizesini de becerebilmiş bir milletiz.”
Bu ülkenin aydınları için “körler ülkesinin şaşıları” diyen de oydu.
Ahmet Haşim onun için: ”… Celâl’in söyledikleri, karanlık bir gecede çakan şimşekler gibiydi…’’ derdi…
Sakallı Celâl 1962’de beyin kanamasından hayata veda eder. Mezar taşında kimseciklerin bilmediği soyadıyla yazılıdır: ”Celâl Yalınız”.
Zaten o da bu fâni dünyada soyadı gibi yalınızdı…
Ve mezar taşında adının altında da hayatını özetleyen şu ifade yazılıdır:
‘’Bağban bir gül için hizmetkâr olur’’
(Bağban-Bahçıvan)
- Koç
- Boğa
- İkizler
- Yengeç
- Aslan
- Başak
- Terazi
- Akrep
- Yay
- Oğlak
- Kova
- Balık
Bugün enerji dolu ve dinamik bir ruh hali içindesin. İçindeki ateş, seni yeni başlangıçlar yapmaya ya da mevcut projelerine taze bir soluk getirmeye yönlendiriyor. Cesur kararlar alabilirsin; bu dönemde sezgilerin güçlü ve duygusal içgörüler de seni destekleyecek. Sosyal ilişkilerde ise, kendini daha açık ve anlaşılır biçimde ifade etme zamanı. Destek arayışında olan arkadaşlara, liderlik etme fırsatı bulabilirsin. Ancak dikkat etmen gereken bir konu var; aceleci davranmak ve düşünmeden hareket etmek, seni geri çekebilir. Akıllıca bir denge kurmaya çalışarak hızlı ve bilinçli adımlar atmak, hedeflerine ulaşmanı sağlayacak. İş hayatında, rekabetin seni motive ettiğini hissedeceksin, bu yüzden yeteneklerini en üst düzeye çıkarmak için fırsatları değerlendirmek ideal. Unutma ki, bu enerji dolu günleri en iyi şekilde değerlendirmek senin elinde.
Sabah saatlerinde güne huzurlu bir başlangıç yapacaksın, içsel dinginliğin seni sarmalayacak. Fakat gün ilerledikçe, bazı endişeler kafanı kurcalamaya başlayabilir. Özellikle maddi konular üzerinde düşünmek, kaygılarının artmasına yol açabilir. İş yerinde, yaratıcılığını serbest bırakacak projeler üzerinde yoğunlaşmak, gününün daha verimli geçmesini sağlayacak.İkili ilişkiler açısından, sevdiklerinle açık ve samimi bir iletişim kurmaya özen göstermelisin. Uzun zamandır konuşmadığın bir arkadaşınla karşılaşma veya iletişim kurma fırsatı doğabilir. Bu, geçmişe süzülen güzel anıları tazeleyebilir. Aşk hayatında ise, tutkuların ve duyguların daha yoğun hissedileceği bir zaman dilimi. Partnerinle arandaki bağı derinleştirerek, duygusal bir bağ oluşturabilirsin.Sağlık açısından dikkat etmen gereken bir ayrıntı, bedenine olan vereceğin önemi göz ardı etmemek. Gün içinde kendine zaman ayırarak meditasyon ya da doğada yürüyüş yapmaya çalışmalısın. Bu, zihnindeki karışıklıkları ve stresleri hafifletecek, dingin bir zihinle gününü tamamlamana olanak tanıyacak. Duygularını serbest bırakarak günün tadını çıkarabilirsin.
Bugün iletişim becerilerinle parlayabilirsin. Düşüncelerini ifade etme konusunda daha cesur olma şansı bulacaksın. Sosyal ortamlarda insanlarla kurduğun bağlantılar, yaşamına yeni heyecanlar katabilir. Yaratıcılığını kullanarak projelerine yeni bir soluk getirmek için ilham verici fikirler doğabilir. Ancak, bilgi akışını yönetmekte zorlansan da, dikkatli ve anlayışlı olman yararlı olacaktır. Aşk hayatında ise, karşına çıkacak olan fırsatları değerlendirmek için açık fikirli olman önem kazanıyor. Kendine güven ve başkalarını dinlemeye istekli ol. Mini bir yolculuk, ruhunu canlandırabilir. Anlık sürprizlere hazırlıklı ol!
Duygusal derinliklerin açığa çıkacağı, sezgilerin güçlü olduğu bir gün. İçsel huzuru bulmak adına geçmişe yönelik düşünceler yoğunlaşabilir. Ailevi bağlar ve ev içi ilişkiler öne çıkacak; sevdiklerinle kaliteli zaman geçirmek için elinden geleni yapmalısın. Kendini ifade etmekte zorluk çekebilirsin, bu nedenle duygularını yazmak ya da sanatsal bir aktiviteyle dışa vurmak iyi gelebilir. Parasal konularda, dikkatli adımlar atman gerektiğini unutma; harcamalarını gözden geçirmen faydalı olur. Duygusal zeka ve empati, bugün karşılaşacağın sorunlara şefkatle yaklaşmanı sağlayacak. Unutma, içsel huzurun önemli ve kendine karşı nazik olmalısın.
Bugün kendine olan güvenin artıyor, bu da çevrendekiler üzerinde güçlü bir etki yaratıyor. İçindeki liderlik vasfı ortaya çıkabilir, bu yüzden sosyal veya profesyonel bir ortamda öne çıkmaktan çekinme. Tazelik arayışında olduğun konulara yönelmek ve yeni projeleri ele almak için harika bir dönemdesin. Özellikle yaratıcı yönlerin ön planda; sanat, yazı veya performans alanında kendini ifade etme fırsatları doğabilir.Aşk hayatında tutkulu ve heyecan verici bir atmosfer hakim. Sevdiğin kişinin yanında kendini rahat ve özgür hissedebilirsin. Duygusal derinliklere inmek, ilişkinizde yeni bir boyut açabilir. Bekar olanlar için de sürpriz karşılaşmalar söz konusu. İletişim becerilerini kullanarak kalabalık ortamlarda dikkatleri üzerine çekebilirsin.Bugün sağlığa dikkat etmen gereken bir gün. Enerjini yüksek tutmak için aktiviteye yönelmek ve sağlıklı beslenmek oldukça önemli. Kendine ayıracağın zaman sayesinde ruhsal ve fiziksel dengenin yeniden kurulmasına yardımcı olacaksın. Unutma, içsel huzurun dışarıya yansıyor ve bu, tüm insanlarla olan etkileşimini güçlendiriyor.
Bugün detaylara odaklanman, küçük ama önemli ayrıntıları gözden kaçırmaman adına faydalı olacaktır. Gün içinde karşılaşacağın bazı durumlar, çözüm odaklı düşünmene yardımcı olacak. İş ortamında veya günlük hayatında işbirliği yapman gereken kişilerle arandaki iletişimi güçlendirebilirsin. Mükemmeliyetçi yapın, bazı konularda seni yavaşlatabilir; bu nedenle esneklik kazanmaya çalışmalısın. Sağlığına dikkat et, bedenine iyi bakmanın vaktinin geldiğini hissedebilirsin. Aynı zamanda, sevdiklerinle olan ilişkilerini güçlendirmek adına samimi adımlar atabilirsin. Günün sonunda, kendine ayıracağın bir kaç dakika ile zihnini ve bedenini yenilemek ruh halini büyüleyecek.
Sosyal ilişkilerde karşına çıkacak fırsatlar günün en can alıcı noktası olacak. Arkadaşlarınla veya sevdiklerinle yapacağın sohbetler, yeni projeler için ilham kaynağı olabilir. Dengenin önemli olduğu bu dönemde, içsel huzurunu korumak için kendine zaman ayırmayı unutma. Yaratıcılığın ön planda olduğu anlarda, sanatsal faaliyetlere yönelebilirsin. İş ve özel yaşam arasındaki dengeyi sağlamak için nazik bir yaklaşım benimsemek, belirsizlikleri aşmanda yardımcı olacaktır. Kendini ifade ederken açık ve samimi olman, başkalarıyla daha derin bağlar kurabilmene olanak tanıyacak. Genel olarak, bugün iletişim fırsatlarıyla dolu, bu fırsatları değerlendirmen ilişkilerini güçlendirebilir.
Duygusal derinliklerinle yüzleşeceğin bir süreçtesin. İçsel dünyanda gizli kalmış olan hislerin su yüzüne çıkabilir, bu da seni hem rahatsız edebilir hem de güçlendirebilir. İletişim kurarken daha açık ve samimi olman, ilişkilerini yeniden değerlendirmene yardımcı olabilir. Kullanılan kelimelerinle değil, eylemlerinle etki yaratmalısın.Kendine odaklanmak ve ruhsal yenilenmeye zaman ayırmak önemli. Meditasyon veya doğa yürüyüşleri, düşüncelerini netleştirmeni sağlayabilir. Ayrıca, manevi bir rehberlik arayışı içinde olabilirsin; bu, içsel huzurunu bulmana yardımcı olabilir.İş hayatında ise sezgilerinle hareket etmek, doğru kararları almanı sağlayacak. Çevrendeki insanların motivasyonlarını anlayarak, onlara destek olabilirsin. Unutma, paylaştıkların ve yaratıcı bakış açın, seni daha da parlak kılacak.
Yüksek enerji ve kararlılıkla dolusun. Bugün yeni başlangıçlar için mükemmel bir fırsat var. Hayal gücün, sınırlarını zorlamaktan keyif almanı sağlıyor. Yenilik arayışın, seni beklenmedik fırsatlarla buluşturabilir. Sosyal çevrende dikkatin çekilecek ve ilgi odağı olacaksın. Arkadaşlarınla paylaşımların, seni daha da motive edecek. İçsel yolculuğun, derin düşüncelere ve içsel huzura ulaşmana yardımcı olabilir. Ancak, aceleci davranmamaya ve tüm detayları dikkate almaya özen göster. Yeteneklerini sergilemek için harika bir gün, yaratıcılığını doğru yönlendirmek seni başarıya götürecek. İlişkilerinde iletişim önem kazanıyor; açık ve samimi olmalısın.
Kendine güvenin artıyor ve bu durum, başkaları üzerindeki etkini güçlendiriyor. Çevrendeki insanlarla olan ilişkilerin derinleşebilir, duygusal bağların kuvvetlenmesine zemin hazırlayabilirsin. İş hayatında veya projelerinde kararlılığınla dikkat çekeceksin. Uzun vadeli hedeflerinle ilgili netlik kazanmak için gereken adımları atabilirsin. Mantığını kullanarak bir sorunu çözmekte oldukça başarılı olacaksın. Duygusal olarak bazı anlarda içe dönme isteği duyabilirsin; bu, kendini yenilemek ve içsel dengeyi bulmak için faydalı olabilir. Yaratıcı yönlerini keşfetmek ve yeni hobiler edinmek adına harika bir zaman. Önümüzdeki günlerde kendine sağlam bir strateji belirlemek, seni istediğin yere ulaştıracaktır.
Farklı düşünceler ve yenilikçi yaklaşımlar gündeminizi şekillendirecek. Bugün, sıradışı fikirlerinizle çevrenizdeki insanları etkileyebilir, sosyal bir organizasyon veya grup etkinliğine katılarak yeni bağlantılar kurabilirsiniz. İletişim becerilerinizin güçlü olduğu bir dönemdesiniz; bu nedenle düşüncelerinizi açıkça ifade etmekten çekinmeyin. Ayrıca, insanlarla olan ilişkilerinizde empati ulaşma yeteneğiniz artabilir. Ancak dikkat etmeniz gereken nokta, başkalarının duygularını aşırı şekilde üstlenmekten kaçınmak. Kendi ihtiyaçlarınızı göz ardı etmemeye çalışmalısınız. Gelecek için plan yaparken, hayal gücünüzü kullanarak alternatif senaryolar oluşturmak size fayda sağlayacaktır. Kendinizi ifade etmek adına sanatsal bir faaliyette bulunmak ya da yazı yazmak, ruh halinizi olumlu yönde etkileyecek. Anlık ruh halinize göre değişkenlik gösterecek olan olayları yönetmek için esneklik de önemli olacak. Unutmayın, kendi içsel rehberliğinizi dinlemek her zamankinden daha önemli.
Hayal gücünün ve sezgilerinin ön planda olacağı bir gün. İçsel dünyanda derin bir keşfe çıkabilirsin. Sıcak bir dost sohbeti, ruhsal ihtiyaçlarını gidermene yardımcı olacak. Sanatsal faaliyetler ve yaratıcılıkla dolu anlar seni bekliyor; resim, müzik ya da yazı ile ilgilenmek, içsel huzurunu artırabilir. Duyguların akıcı bir şekilde yansıyacak, bu da ilişkilerde samimiyeti besleyebilir. Ancak başkalarının hislerine karşı dikkatli olmalısın. Empati yeteneğinle, çevrendekilere ışık tutma fırsatın var. Kendine karşı nazik olmayı unutma; ruhsal ve zihinsel sağlığına önem ver. Unutma, hayallerinin peşinden koşmak için doğru an bu.
- ÇOK OKUNAN
- YENİ
- YORUM
