
| ÇANDIR ÇÖPLÜK HAVASI VE KONAK AĞIRLANMASI |
Sevgili dostlar,
Değerli canlar,
Anadolu denilince akla ne gelir;
Yiğidin harman olduğu topraklar…
‘Harman’ denilince ne gelir;
Üretilen ürünlerin biriktirildiği alan..
Başka?
Cenazelerin kaldırıldığı,
Düğün törenlerinin yapıldığı tören alanlarıdır köyde harmanlar.
Efendim;
Düğünler, bölgeden-bölgeye farklılık taşır.
Folklorik yapıyı üretim biçimi belirlediği için coğrafi yapılara göre farklılıklar vardır…
Söz uzatmayalım;
Doğu Karadeniz bölgesinde yapılan düğünler ve oynana oyun şekli üç aşağı-beş yukarı birbirine benzeş figürler taşısa da; yinede küçük ayrılıklar ve farklılıklar bulunmaktadır..
Onun için bugünkü sohbetimizde Giresun köy düğünlerinin ortak bir payda merkezinde anlatacağım.
Hatta dünkü sohbetimizde belirttiğim gibi ‘çöplük’ türkülerimize ve düğünlerde oynadığımız halk oyunlarımızda anlatım biçimine dönüşüp ve adına ‘Çandır Karşılaması’ ve bazende zevke gelen oyuncuların davulcu ve zurnacıya; “çal bir Çandır çöplük havası zurnacı!” denilen;
“Konak Çıkma”
“Konak gelme.”
“Konak gitme.” (günümüzde unutulan) düğün geleneklerinden söz etmek istiyorum…
Ancak konuya girmeden önce bir üst paragrafta belirttiğim; ‘ ‘Konak çıkma ve konak gelme’ deyimine bir açıklık getirmek zorundayım..
Şöyle ki;
Sizlerde çok iyi bildiği gibi koskoca ‘konak’ yerinden hareket eder mi?
Etmez..
O halde nasıl oluyor da; “konak çıkıyor veya konak geliyor” diye bir deyim kullanılmış?
Hemen söyleyelim…
Bu dünyada oldum-olası yoksullar, varsıllara özenerek ve onları kendilerine ‘rol model’ alarak yaşamışlar, elde edemedikleri ve haslet duydukları şeyleri elde edemeyince ‘benzetme’ yaparak yaşamaya çalışmışlardır..
Yani “konak geliyor” ifadesi aslında “konuk geliyor” anlamında kullanılmaktadır…
Ve düğüne gelenleri ağırlamak için düğün evi yetmeyip ve hatta mahallede bulunan komşu evleri de yetmeyince düğüne gelen konuklar; Merek, Serenti veya eski bir mekanda da ağırlanmış olsa, oranın adı “Konak Evidir” (yani aslında Konuk Evidir)
Şimdi gel-gelelim ‘Konak Çıkma’ veya ‘Konak Gelme’ olayına..
Eskiden köy düğünleri davulsuz-zurnasız yapıldığı gibi Davullu Zurnalı ve kemençeli düğün yapanlar daha çok olurdu..
Zenginin düğünü zengine göre…
Yoksulda kendi düğününü, kendi ölçeğine göre yapılırdı…
Ancak ‘zengine öykünmekten de’ geri kalmazdı!
Ve yapılan düğünlere günler öncesinden konu-komşu çağrıldığı gibi, komşu köylerde çağrılırdı…
Düğüne gelecek olan komşu köyün bıçkın delikanlıları ve düğün eğlencesi sevenleri günler öncesinden hazırlıklarını yaparlar..
Düğüne giderken ‘kafayı çekecek’ olan kafadarlar bir arayı gelir.
Aralarında sözü dinlenen birisi ‘Eke’ (ekip başı) olarak seçerlerdi.
Ve düğün bitimine kadar bu seçilen ‘ekip başının’ sözünden asla dışarı çıkılmaz ve onun emirlerin harfiyen uygulanır ve dinlenir…
Ve ‘konak gitmede’ en önemli olayda; köyler arası rekabettir…
Yani; “düğüne konak giden filan köyün ‘konağı’ falanca köyün ‘konağından’ daha çok mermi yaktı.”
“Daha çok havai fişek attı”
“Daha çok sükse yaptı” dedirtmek için hazırlıklar yapılırdı..
Ve düğün günü öğlen veya ilkin üzeri ‘harmanda’ veya evin önünde ‘çöplükte’ davul-zurna ve kemençe çalmaya başlar..
Eğer hava soğuksa; ortaya bir meydan ve çoban ateşi yakılır.
Ve akşam karanlığından sonra ise komşu köylerden ‘konak gelenler’ tarlanın eteğinde yan-yana sıra olduktan sonra ‘nara atarak;
Havai fişeklerini gökyüzüne havalandırırdı!
Ve çakar-almaz tabancalarıyla -dolma mermilerini- yakarak düğüne geldiklerinin işaretini verirlerdi…
Tarlanın etiğinden gelen konuklara; ‘Konak çıkıyor’ derler.
Düğün evinin paralelinden gelenlere de:’Konak geliyor’ denirdi.
‘Konağın geldiğini’ gören davul-zurnacı ve ‘Sofracı’ ile birlikte gelen konuklarını ‘yol havası’ çalarak karşılamaya giderler…
Burada bir parantez açmak istiyorum (düğünlerde köylerden gelecek olan konuklara hizmet etmek için önceden bir kişi ‘sofracı’ olarak ayarlanırdı.)
Tarlanın eteğinden veya hangi yönden gelirse-gelsin; konuğunu karşılamaya giden ‘sofracı’nın sofrasının üzerinde’ ya haşlanmış bir sahan et veya tavuk vardır..
Tabi birde içkili düğünlerin olmazsa-olmazı; bir ufak rakı şişesi mutlaka olmalıdır..
Gelen konuklar, tarlanın ortasında karşılandıktan sonra Davul zurna eşliğinde birlikte çıkılır ‘oyun oynanan’ alana…
Oyun yerinde önceden bulunanlar, yeni gelenlere yer vermek için kenara çekilirler..
Yeni gelenler, kendilerini karşılayanlara selam verirler…
Ve bu selamlaşma seremonisi bittikten sonra da ‘konak gelenler’ davul-zurna eşliği içerisinde önce ‘Fingil (Kol bastı) oyununu oynamaya başlarlar..
Ardından da eski gelenlerle-yeni gelenler karşı karşıya geçip ve kollarını birbirlerine açarak (bu dostluğa ve konukseverliği kucak açmaktır) Ya; ‘Giresun Karşılaması’ oynarlar..
Ya da
Çandır Karşılaması oynayarak birbirlerine karışırlar..
Ve bazende oyuna doymayanlar davul-zurnacıya şöyle der;
“Çal gınnatacı bir Çandır-Çöplük havası da kendimize gelelim”
Özetleyerek sonlandıracak olursak;
Düğün evine gelen konuklar, komşu evlerine yerleştirildiği gibi eğer konukları yerleştirmeye ev kalmazsa eski bir ‘Serenti’ye’ (bazı yerlerde ‘Serender’ denir) ve ot Mereğine yerleştirilir gelen konuklar…
Ve burada işin en güzel yanı da şudur;
Gelen konukların konumu ve durumu nasıl olursa olsun bu yerleştirilen mekanlardan asla şikayetçi olmazlar…
Ve sözünü ettiğimiz bu ‘serenti ve merek’ mekanlarının düğün sırasındaki adı ise ‘konak evi’ olarak tabir edilir…
Vay be!
Koşullar ne kadar kötü olursa-olsun…
Geleneksel köy düğünleri ne kadar yoksulluk kokarsa koksun!
Yine de çok güzeldi diyebilirim…
Çünkü böylesi durumlarda olumsuz koşullar hesaba katılmaz…
Dostluk ve samimiyetin ölçülü hesap edilirdi…
Her neyse…
Söz uzayacağı kadar uzadı zaten…
Daha fazla uzatmayalım…
Daha doğrusu azımızın tadını daha fazla kaçırmayalım..
Hoş kalın,
Hoşça kalın,
Sağlıkla kalın.
Ve birde nerede yaşarsanız yaşayın…
Bugün enerjinin yüksek olduğu bir gün. Macera arayışın içsel bir tatmin sağlıyor. Yeni başlangıçlar için cesaretin tam. İletişim becerilerin, etrafındaki insanlarla bağ kurmada sana yardımcı olacak. Aşk hayatında heyecan verici gelişmeler kapıda, dikkatli ol. Duygusal derinlik senin için önemli hale geliyor, hislerine kulak vermekle doğru yolda olacaksın. İş hayatında risk almaktan çekinme; doğru adımlar atarsan başarı seni bekliyor. Sağlık konularında ise bedenine ilişkin sinyalleri önemsemen faydalı olacak. Özgürlüğüne düşkünlüğün, seni yeni ufuklara yönlendirebilir. İçsel huzurun peşinde koşarken, başkalarına ilham verme potansiyeline sahipsin. Unutma, kararlılığın bu dönemde en büyük silahın.
Bugün, sağlam adımlarla ilerlediğin bir dönemdesin. İçsel gücün ve kararlılığın, karşılaştığın engellerin üstesinden gelmene yardımcı olacak. Maddi konularda sabırlı olmak, isteklerine ulaşmanda anahtar rol oynayacak. Güven arayışın, ilişkilerde derin bağlar kurma isteğinle birleşiyor. Sevgi dolu bir ortam sağlamanın yollarını keşfetmek, bugünün teması. Duygusal olarak kendini güvende hissetmek isteyeceksin. İçsel huzurunu bulmak için doğayla bağlantı kurmak iyi gelebilir. Sadece maddi değil, manevi zenginlikleri de göz önünde bulundurarak ilerle. Kısa vadeli hedefler koymak, uzun vadeli planlarının temelini oluşturacak. Başkalarını dinlemek ve empati göstermek, ilişkilerini daha da güçlendirecek. Sonunda, tüm bu çabaların meyvelerini toplayacaksın. Sabırlı ve kararlı yaklaşımını sürdür.
Fikirlerinizi paylaşmak ve sosyal çevrenizle etkileşimde bulunmak için oldukça verimli bir gün. Enerjiniz yüksek, başkalarıyla olan iletişiminiz akıcı olacak. Yeni insanlarla tanışmak ve ilginç sohbetler yapmak, zihninizde yeni kapılar açabilir. Hızlı düşünme yeteneğiniz, karşılaştığınız sorunları kolayca çözmenizi sağlayacak. Ancak, fazla dağılmamaya dikkat edin; bazı konularda derinleşmek önemli. Kişisel projelerinizle ilgili sürpriz gelişmeler yaşanabilir. İçsel merakınız, sizi yeni öğrenme fırsatlarına yönlendirecek. Aynı zamanda, geçmişten gelen anılar gün yüzüne çıkabilir; hislerinizi anlamak için zaman ayırmanız faydalı olacaktır. Kendinize güvenin ve içgüdülerinize kulak verin; bu dönem kendinizi ifade etmenin en iyi yollarını bulmanızı sağlayabilir.
Duyguların ön planda olacağı bir gün. Aile ve sevdiklerinle olan bağların güçleniyor, birlikte geçireceğiniz zamanlar sence anıların değerini artıracak. İçsel huzurunu sağlamak adına biraz yalnız kalma ihtiyacı hissedebilirsin. Yaratıcılığını ortaya koyabileceğin projelere yönelmek, seni daha iyi hissettirebilir. Duygusal kararlar alırken daha dikkatli olmalısın; kalbinin sesini dinle ama mantığını da göz ardı etme. Kendine güvenin artıyor, bu da yeni fırsatların kapısını açabilir. Sezgilerin güçleniyor, bu nedenle başkalarının hislerine karşı daha duyarlı olacaksın. İhtiyaç duyduğun destek, yakın çevrenden gelecek. Kendini ifade etmekte zorlanabilirsin, ama hislerini paylaşmaktan çekinmemelisin. Unutma ki, güvenli alanında hissetmek önemlidir; bu nedenle sınırlarını korumaya özen göster.
Bugün enerjin her zamankinden daha yüksek. Yeteneklerini sergilemek ve çevrendeki insanlara ilham vermek için harika bir fırsat. Sosyal ortamlarda öne çıkabilirsin; dikkat çekmek seni daha da motive edecek. Kendine olan güvenin, başkalarının seni takdir etmesine neden olacak. Ancak, egonu kontrol altında tutmak da önemli; aşırı kibir, ilişkilerini zedeleyebilir.Yaratıcılığın tavan yapacak, bu da seni yeni projelere yönlendirebilir. Özgün fikirlerinle dikkat çekeceksin. Duygusal anlamda, sevgi dolu bir bağlantıya açık olacaksın, fakat sevdiğin kişinin beklentilerine de dikkat etmen gerekecek. İçsel bir denge sağlamak, huzurunu artırır. Bugün kendine biraz hediye etmeyi unutma; böylece ihtiyacın olan motivasyonu bulacaksın. Sosyal çevrendeki insanlarla kurduğun bağlar güçlenecek; bu da senin içsel ışığını daha da parlak hale getirecek.
Yoğun bir gün içerisinde detaylara odaklanma yeteneğin ön plana çıkacak. Küçük şeylerdeki güzellikleri keşfetmek ve hayata geçirilecek pratik çözümler aramak için uygun bir zaman. Sorumluluklarının bilincinde olman seni güçlü kılacak, ancak bu süreçte kendine de nazik olmayı unutmamalısın. İletişimle ilgili konularda net ve açık olmak, yanlış anlamaların önüne geçecektir. Sağlık ve bakım konuları da gündeminde yer alabilir; sağlıklı alışkanlıklar edinmek için iyi bir fırsat. Ayrıca, iş veya günlük yaşamda karşılaşabileceğin küçük aksaklıklara karşı esneklik göstermek, sinirlerini korumana yardımcı olacak. Gelişmelerle ilgili olumlu bir tutum takınmak, hayal ettiğin sonuçları elde etmende etkili olabilir. Kendine olan güvenin günün ilerleyen saatlerinde artacak ve bu da seni daha kararlı bir şekilde adım atmaya yönlendirecek.
Sosyal ilişkilerin ve iletişimin ön planda olacağı bir gün. Entellektüel tartışmalara girebilir, yeni insanlarla tanışabilir ve farklı bakış açıları keşfedebilirsin. Kendini ifade etme konusunda cesur ol ve hislerini açıkça paylaş. Duygusal dengeyi sağlamak, içsel huzurun için kritik. Sevgi hayatında da küçük ama etkili değişimler gözlemleyebilirsin. İlişkilerde uyum arayışında ol, ancak kendi ihtiyaçlarını ön planda tutmayı da unutma. Yaratıcılığını cesaretle ortaya koymak, başkaları üzerinde güçlü bir etki bırakmana yardımcı olabilir. Sanat ve estetikle ilgili projelere yönelmen, ruh halini olumlu etkileyebilir. Unutma, içsel dengeyi sağlamak için biraz yalnız kalmak da faydalı olabilir.
Bugün içsel derinliklere doğru bir yolculuğa çıkma isteği duyabilirsin. Hislerin çok yoğun ve anlam arayışında olmanın verdiği tutku, çevrendeki insanlarla olan ilişkilerine yansıyabilir. Eski anılar ve geçmişteki deneyimlerin, düşündüğünden daha belirgin bir şekilde aklında yer alacak. Bu durum, hem bazı kapanışlar yapmanı hem de yeni başlangıçlar için cesaret bulmanı sağlayabilir. Duygusal açıdan, karanlık noktalarını aydınlatma fırsatı bulabilirsin. İçsel dünyanda yaşadığın çatışmalar, daha derin bir anlayışa dönüşebilir. İletişim konusunda dikkatli olman gerekebilir; hislerin yoğun olsa da, kelimelerin bazı insanları etkisi altına alabilir. Anlayış ve empati ile yaklaşmaya özen göster. Birine karşı beslediğin duygular derinleşiyor olabilir. Bunu açıkça ifade etme isteği hissedebilirsin, ancak bu zamanı ve yeri iyi ayarlamakta fayda var. Beklenmedik sürprizler yaşanabilir, bu yüzden esnek olmakta yarar var. Kendine güven, kararlılığın ardında güçlü bir destek olduğunu unutma. Şu anki enerjin, seni hayal ettiğin hedeflere doğru yönlendirebilir. Kendi içsel dengenle barışmayı öğrenmek, seni daha güçlü kılabilir.
Yüksek enerji ve kararlılıkla dolusun. Bugün yeni başlangıçlar için mükemmel bir fırsat var. Hayal gücün, sınırlarını zorlamaktan keyif almanı sağlıyor. Yenilik arayışın, seni beklenmedik fırsatlarla buluşturabilir. Sosyal çevrende dikkatin çekilecek ve ilgi odağı olacaksın. Arkadaşlarınla paylaşımların, seni daha da motive edecek. İçsel yolculuğun, derin düşüncelere ve içsel huzura ulaşmana yardımcı olabilir. Ancak, aceleci davranmamaya ve tüm detayları dikkate almaya özen göster. Yeteneklerini sergilemek için harika bir gün, yaratıcılığını doğru yönlendirmek seni başarıya götürecek. İlişkilerinde iletişim önem kazanıyor; açık ve samimi olmalısın.
İş hayatında karşına çıkan fırsatlar, dikkatli ve sabırlı yaklaşımlarının meyvesini verecek. Disiplinin ve kararlılığın sayesinde zorlu durumlarla başa çıkabilir, uzun vadeli hedeflerine bir adım daha yaklaşabilirsin. Özel yaşamında ise duygusal derinlikler önemli bir yer tutacak; ilişkilerdeki samimiyet ve güven duygusu, bağları güçlendirebilir. Yakın çevrendeki kişilere destek olman, sosyal ilişkilerini olumlu yönde etkileyecek. Kendine zaman ayırmayı unutma; zihnini dinlendirecek aktivitelerle stresini azaltabilir, motivasyonunu artırabilirsin. Dengeyi sağlamak, tüm bu süreçte başarılarının anahtarı olacak.
Bugün, yenilik arayışın ve bağımsızlık isteğin ön planda. Sosyal çevrendeki etkileşimler seni beklenmedik fırsatlara yönlendirebilir. İletişim gücünü kullanarak düşüncelerini ifade etme konusunda kararlı olmalısın. Başkalarının fikirlerine açıksın ancak kendi inançlarını da savunmaktan çekinme. İçsel bir dönüşüm ve kendini güncelleme ihtiyacı hissedebilirsin; eski alışkanlıkları bırakmak ve yeniliklere adım atmak için harika bir zaman. Sıradışı düşüncelerinin, sorunlara getirdiği yaratıcı çözümlerle çevrendekilere ilham verebilirsin.Duygusal anlamda, derin bağlar kurmaya yönelik bir istek duyabilirsin. Bu, mevcut ilişkilerini güçlendirmek veya yeni ilişkiler geliştirmek için fırsatlar sunabilir. Özgünlüğün ve benzersizliğin, seni diğerlerinden ayıran en önemli unsurlar. Kendin ol ve içindeki yaratıcılığı dışarı çıkar. Günün akışında karşına çıkabilecek sürprizlere açık kalmak, seni daha da ileriye taşıyabilir.
Duyguların derinliklerinde dalış yapacağın bir gün. İçsel sezgilerin, senin için güçlü bir rehber olacak. Hayal gücüne güven; yaratıcı projelerde parlak fikirler bulabilir, sanatsal yeteneklerini sergileyebilirsin. Bugün, duygusal bağların ön planda olacak. Sevdiklerinle olan iletişimin daha samimi ve anlayış dolu bir boyuta geçebilir. Ancak, sınırlarını belirlemeyi unutma; başkalarının duygusal yükleri altında ezilmemek için kendine yer açmalısın. Kendini ruhsal olarak yenilemek için sessiz anlara ihtiyaç duyabilirsin, meditasyon veya doğa yürüyüşleri keyifli ve huzur verici olabilir. İçindeki iyimserliğe güven ve özgüvenle adımlarını at.